Spacer dziką stroną życia – krótka historia panterki Cartiera

Spacer dziką stroną życia – krótka historia panterki Cartiera

Idzie wiosna, a z nią budzi się do życia wszystko wokół. Zwierzęta, uśpione wcześniej lub przebywające na delegacji w ciepłych krajach wracają do świata oddychając pełną piersią. I chociaż myśli o egzotyce rozgrzewają serca i wyobraźnię zazwyczaj zimą, to bogactwo barw i zielone liście, które niebawem szumieć będą nad naszymi głowami przywołuje, przynajmniej mnie, obraz tropikalnych lasów i dzikich zwierząt. A dzikie zwierzęta z kolei kojarzą się z wdziękiem, niebezpieczeństwem i tajemniczością.

Według starożytnych ludów Ameryki Południowej, kiedy świat się skończy, z lasu wyjdą pantery i pożerać będą ludzi. A według Cartiera, Pantera noszona jako broszka na żakiecie członków rodziny królewskiej i innych elegantów symbolizowała dzikość, elegancję i czar, godny wielkich mieszkańców miast.

Chyba każdy z nas kojarzy ten motyw: drobna pantera, wygięta w dzikiej pozie, wysadzana szlachetnymi kamieniami, sprawiającymi, że jej oczy błyszczą się szafirowym blaskiem. A jakie były jej początki?
Zaczęło się od pewnego obrazu i inspiracji egzotyką.

Działający w XIX słynny jubiler Louis Francois Cartier, miał godnych następców. W początkach XX wieku wnuk twórcy kontynuował cieszącą się dużym uznaniem, zwłaszcza wśród wysoko urodzonej klienteli, artystyczną jubilerską kreację dziadka. W roku 1914 Louis, zafascynowany nieco naiwnym malarstwem George’a Barbiera, zamówił u malarza obraz. Przedstawiał on utrzymany w stylu starożytnym (greckim z aranżacji a egipskim z odwzorowania) wizerunek kobiety, u której stóp wyleguje się wielki kocur – czarna pantera (10). Obraz posłużył Cartierowi w celach reklamowych; i, jak się okazało jubiler świetnie wyczuł ówczesną koniunkturę – w tamtym czasie świat obiegły również fotografie słynnej skandalistki, markizy Luisy Casati, która znana była z tego, iż przechadzała się po mieście z gepardami, trzymając je na wysadzanej diamentami smyczy. Dziki kot stał się symbolem luksusu i ekstrawagancji.

10. Obraz „Kobieta z Panterą”, George Barbier, 1914

Zainspirowany tym fenomenem Cartier stworzył swój pierwszy panterkowy projekt – był to zegarek, zaprojektowany tak, aby pasek przedstawiał centkowane futro. Użyto w nim diamentów i onyksu, aby oddawały one efekt sierści dzikiego kota.

Projekt – Pantera zaczął wkraczać do wyobraźni Cartiera i jego współpracowników. Jedną z nich była prywatna partnerka Louisa, jubilerka Jeanne Toussanit, której Cartier podarował w prezencie saszetkę ozdobioną panterą – nawiązanie do żartobliwiej ksywki Jeanne. Jej zafascynowanie dzikimi kotami rozpoczęło się podobno podczas służbowej podróży do Afryki, w którą zabrał ją Louis. Podczas swojego pierwszego styku z tymi dzikimi zwierzętami krzyknąć miała: „Onyks diamenty, szmaragdy – broszka!”. I tak, wraz z Petere Lemarchard’em, który dołączył do zespołu projektowego w 1927 roku, projektanci zaczęli pracować pełną parą, aby odwzorować to, co pantera może przedstawiać najbardziej. Inspirująca się sztuką Indii, ekstrawagancka Toussaint i jubiler Lemercharde pracowali nad odwzorowaniem, które oddałoby w najbardziej przekonujący sposób ruchy i charakterystykę zwierzęcia.

A latach 40-tych Pantera zyskała trójwymiarowy rys i została zamówiona jako prezent przez króla Edwarda VIII dla swojej żony Wallis Simpson – jednej z najbardziej stylowych kobiet owych czasów, co prędko stało się paliwem popularności dla słynnej panterki. Zrobiona na zamówienie kocica miała szmaragdowozielone oczy, cętki z onyksu i umieszczona była na obłym szmaragdzie (11).

Wallis na broszce jednak nie zaprzestała – niedługo po szmaragdowej panterce zamówiła u Cartiera kolejną broszkę: w tym przypadku wielki kot świecił żółtymi, diamentowymi oczami, stojąc pewnie na okrągłej, szafirowej kuli ziemskiej (12). W 1952 roku księżna zamówiła kolejny ekstrawagancki produkt – bransoletkę w kształcie pantery z onyksu i diamentów, oplatającą jej rękę niczym leniwie wylegujący się w słońcu dziki kot (13).

11. Pierwsza broszka księżnej Windsoru Wallis Simpson, złoto, emalia, onyks i szmaragd. 12. Druga broszka Wallis Simpson, platyna, białe złoto, diamenty i niebieskie szmaragdy 13. Trzy panterki Wallis Simpson zbiorczo, „trzecia”, niewystępująca na osobnym zdjęciu to bransoletka z diamentu, onyksu i szmaragdu

Tak rozpoczęła się moda i niezwykła popularność kolekcji wśród sław i arystokracji. W roku 1950 redaktor naczelna „Harpers Bazar” zamówiła broszkę obrazującą zranione zwierzę wiszące na zawieszce – nawiązanie do słynnego baranka odwzorowanego na Orderze Złotego Runa (14). Pod koniec lat sześćdziesiątych meksykańska aktorka Maria Felix zamówiła bransoletkę z podwójną panterą, czy raczej panterą o podwójnej głowie, obrazującą dwa dzikie koty w walce (15).

I tak, przez dekady motyw panterki u Cartiera zmieniał się i dojrzewał.
W roku 2009 do kolekcji Cartiera została włączona choćby majestatyczna, śnieżna pantera (16).

Panterka stała się tak słynna, że po dziś dzień inspiruje projektantów. Czarną, wysadzaną głowę pantery umieścił w swojej bransolecie Roberto Coin w limitowanej „panterkowej” edycji (17). Ten sam jubiler użył emaliowanego złota, aby umieścić dzikie zwierzę, już w mniej naturalistycznym ujęciu, na obrączce (18). Inny pierścień nawiązujący do Pantery, którego centralnym elementem jest z kolei wielka łapa dzikiego kota zaprojektował Dior (19).

Do Cartierowskiej panterki wprost odwołali się w swoich projektach Kenneth Jay Lane, tworząc przy wykorzystaniu kryształków Swarovskiego uproszczoną kopię pierwszej broszki księżnej Wallis Simpson (20), oraz David Webb w swojej bransolecie z panterą, która niczym mityczny wąż połyka swój własny ogon w symbolu nieskończoności (21).

 

Co takiego miała w sobie pantera, że zyskała tak wielki rozgłos we współczesnym świecie, a szczególnie w wyższych sferach? Być może to samo, co niegdyś kość słoniowa albo wycieczki na Safari – egzotykę i dzikość, która ciekawi i nęci żyjącą w bezpiecznym komforcie arystokrację, ale którą tak naprawdę i ostatecznie podziwiać można tylko przez szklane szyby bądź nosząc na nadgarstku, jako trofeum wysadzane diamentami i opalem.

Bibliografia:

10. Obraz „Kobieta z Panterą”, George Barbier, 1914, http://www.diktats.com/french/la-femme-a-la-panthere-pochoir-de-george-barbier-pour-la-maison-cartier-1914.html#.XGq1_uhKjIU

11. Pierwsza broszka księżnej Windsoru Wallis Simpson, złoto, emalia, onyks i szmaragd, https://eragem.com/wp/wp-content/uploads/2013/08/duchess-of-windsors-cartier-panther-brooch-1948.jpg

12. Druga broszka Wallis Simpson, platyna, białe złoto, diamenty i niebieskie szmaragdy
https://kniftonholdingcourt.files.wordpress.com/2012/03/p1250420.jpg

13. Trzy panterki Wallis Simpson zbiorczo, „trzecia”, niewystępująca na osobnym zdjęciu to bransoletka z diamentu, onyksu i szmaragdu
http://i0.wp.com/www.jewelsdujour.com/wp-content/uploads/2014/08/Duchess-of-Windsors-Panthers.jpg?w=728

14. Broszka Daisy Fellowes, wykonana ze szmaragdów, szafirów i diamentów.
http://www.jewelsdujour.com/2014/08/the-origins-of-cartiers-legendary-panthere-jewels/

15. Bransoletka Marii Felix, platyna, białe złoto, diamenty i brylanty
https://highjewellerydream.com/the-history-of-an-icon-cartiers-panthere/

16. Dwie broszki Cariera wykonane z platyny i złota oraz diamentu i szafiru (1)/ diamentu i onyksu ze szmaragdem i szafirami. Sprzedane w 2011
https://www.christies.com/lotfinder/jewelry/two-gem-set-and-diamond-panther-brooches-by-5436449-details.aspx?from=searchresults&intObjectID=5436449&sid=5be8def2-4021-4cd1-98c4-fa865068d47c

17. Roberto Coin, Bransoletka – Pantera, złoto i czarne diamenty
https://en.robertocoin.com/masterpieces-collection/416-bracciale-diamanti-masterpieces.html#/32-gold_color-18kt_rose_gold/333-misura_bangle-m

18. Roberto Coin, pierścien „Panthere Head with Ruby Eyes”, żółte srebro i rubiny
https://brilliancejewels.com/product/robertocoinpantherring/

19. Dior, „Mitza” ring, złoto i emalia
https://www.1stdibs.com/jewelry/rings/more-rings/dior-gold-lacquered-mitza-ring/id-j_1799223/ lub str 121 w książce „Fashion for Jewels”

20. Kenneth Jay Lane, Panther Brooch, kryształki Swarovskiego, emalia, srebro, szmaragd
https://www.1stdibs.com/jewelry/brooches/brooches/kenneth-jay-lane-leopard-panther-emerald-brooch-pin/id-v_1845243/

21. David Webb, bransoletka – pantera – złoto, platyna, brylanty i szmaragdy
https://www.1stdibs.com/jewelry/bracelets/more-bracelets/david-webb-enamel-diamond-panther-bangle-bracelet/id-j_4931223/